pil Szwecja / Nowiny / 2010 / ...    
Święto Lata w Szwecji, wznoszenie pala

Miejscowy klub ludowy z Nynäshamn wznosi „majstången” – pal przybrany gałązkami i kwiatami – umajony. Słowo „maja” oznacza po szwedzku również „umaić” – przybrać świeżymi listkami i kwiatami.
 

Foto. Katarzyna Ziętek

 

 

Czwartek, 24 czerwca 2010 r.   06015

Midsommar

- gorączka Świętojańskiej Nocy, czyli „wianki” po szwedzku

Szwedzkie święto Midsommar jest świętem powszechnym, ruchomym. Od roku 1953 Midsommardagen (dagen = dzień) przypada zawsze na sobotę, przypadającą w okresie 20-26 czerwca. Wcześniej święto to obchodzono zawsze w dzień Świętego Jana Chrzciciela, 24 czerwca. Do roku 1925 dzień ten nazywano też wyłącznie Dniem Świętego Jana Chrzciciela. Od 1953 roku, w związku z „uruchomieniem” Święta Lata, przeniesiono również Dzień Świętego Jana na najbliższą sobotę między 21-26 czerwca, czyli Midsommar i Dzień Świętego Jana obchodzono w tym samym dniu.

Święto Jana Chrzciciela ma w Szwedzkim Kościele dwa tematy – Stworzenie i Zbawienie (Skapelsen och Frälsningen). W 2003 roku zmodyfikowano szwedzką biblię, rozdzielając te tematy tak, że w sobotę rozpamiętujemy Stworzenie, a Zbawienie przypada na niedzielę po Midsommarze.

Choć „midsommar” oznacza środek lata, to w rzeczywistości tego dnia świętuje się jego początek i związany jest z przesileniem letnim, przypadającym na 21-22 czerwca. W Szwecji jest to czas białych nocy. Już w przeddzień święta Szwedzi dekorują domy, samochody, kościoły i inne budynki girlandami ze świeżych kwiatów i zielonymi gałązkami.

Święto lata

Świętowanie Midsommar zaczyna się już na całego w piątek, w wigilię Święta Lata – Midsommarafton (afton = wieczór, wigilia). To wówczas wznosi się naogół ukwiecone pale, wokół których odbywają się tańce i swawole.

nic Dekorowanie

Całe rodziny dekorują majowy pal.
Foto. Nils Ebbestrand.

 

To święto, sięgające swymi korzeniami prehistorycznych obyczajów związanych z uroczystościami, jakie towarzyszyły przesileniu letniemu. Dla spragnionych ciepła i słońca Szwedów to jeden z najważniejszych i najszczęśliwszych dni w roku – wielkie święto wyczekiwanego zawsze po długiej zimie początku lata, radości, miłości, witalności i nowej energii.

Według starych wierzeń Midsommar to szczególny czas, kiedy uaktywniają się magiczne moce, którymi przepełniona jest cała natura – rosa, kwiaty, woda źródlana, jeziora, wzgórza i lasy. Dlatego też, by jak najlepiej wykorzystać owe moce, zbierano np. do małych flakoników poranną rosę, która miała mieć właściwości uzdrawiające. Popularne były też kwiatowe wróżby: w dawnych czasach w noc świętojańską panny w milczeniu zbierały po siedem lub dziewięć rodzajów kwiatów i wkładały bukiet pod poduszkę, by we śnie ujrzeć twarz swojego przyszłego wybranka. Wierzono też, że tańce wokół świątecznego drzewka dają energię na długie, jesienne i zimowe wieczory (szwedzkie lato jest szczególnie krótkie i trzeba je maksymalnie wykorzystać).

Na zdrowie – skål!

Skål! – szwedzkie „na zdrowie” rozbrzmiewa szczególnie ochoczo w Święto Lata.

W Midsommar spokojni i powściągliwi z natury Szwedzi zmieniają się nie do poznania. Miasta pustoszeją. Już od czwartku po pracy kto tylko może ucieka na wieś – do letniskowych domków, na kempingi lub przystanie – by świętować na łonie natury. Ludzie zbierają się często w swoich ulubionych miejscach nad wodą, np. na Olandii, w archipelagu sztokholmskim, czy w Bohuslän na zachodnim wybrzeżu. Bardzo znane są obchody Midsommar w turystycznych rejonach Dalarny i w sztokholmskim Skansenie. Dla tych, którzy nie wyjechali i nie planują żadnych prywatnych uroczystości, organizowane są wspólne obchody na miejskich placach, skwerach i w parkach.

  Midsommar

Dziewczyny tej nocy są bardziej powabne...

Chłopak

...chłopcy też.

 

Wszyscy gromadzą się wokół „midsommarstången”, słupa przybranego zielonymi gałązkami, kwiatami i żółto-niebieskimi wstążkami, tańcząc i śpiewając tradycyjne piosenki. Świąteczny pal ma na ogół kształt krzyża, na którego bocznych ramionach wiszą dwa okrągłe wieńce. Jego symbolika jest nadal przedmiotem dyskusji. Jedna z teorii głosi, że jest to symbol płodności – fallus zapładniający ziemię.

Gdy zapada lekki zmierzch, rozpoczyna się jedna z najjaśniejszych nocy w roku, wypełniona zabawą do samego rana. Tego wieczoru bawią się wszyscy – dzieci, młodzież, dorośli i ludzie starsi.

Dzieci i cukrowa wata

Cukrowa wata i prażona kukurydza, to dziecięce łakocie w Midsommar.

 

Majstången

Majowe pale przybierają różne kształty, zależnie od lokalnej tradycji. Tu tegoroczny słup w Nynäshamn pod Sztokholmem.

 

 

Szwedzi, tradycyjnie przy tego typu okazjach, wyrażają swoją radość upijając się do nieprzytomności. Mogą to robić beztrosko, gdyż po zabawie mają jeszcze sporo czasu na wytrzeźwienie i wyleczenie kaca przed powrotem do pracy. Oprócz lejącego się strumieniami alkoholu oddają się też przyjemności konsumowania tradycyjnych w tym dniu potraw, czyli śledzia, młodych ziemniaczków z koperkiem, a na deser świeżych truskawek z bitą śmietaną.

Midsommar to ostatnie, duże święto przed wakacjami. Pewnie dlatego Szwedzi tak zapamiętale starają się je wykorzystać. Dla wielu jest to zarazem huczne rozpoczęcie „semester”, czyli wakacyjnego urlopu, podczas którego wszyscy będą chcieli naładować swoje akumulatory przed długimi miesiącami jesienno-zimowej niepogody.
 

  jedzenie
 

KasiaKatarzyna Ziętek
kz@szwecja.net

Fotografie niepodpisane inaczej: Katarzyna Ziętek.
© Szwecja.net

Zobacz też „Cała prawda o Midsommar”...