pil Szwecja / Portrety...    
 

11 kwietnia 2011 r.   00734

Greta Garbo

Greta Garbo urodziła się 18 września 1905 roku w Sztokholmie. Na świat przyszła jako Greta Lovisa Gustafsson, najmłodsza z trójki rodzeństwa. Mając 13 lat zrezygnowała z nauki, by podjąć pracę, która pozwoliłaby jej utrzymać rodzinę. Imała się różnych zajęć – w salonie fryzjerskim, czy domu towarowym, w końcu została modelką. Swoją pierwsza rolę otrzymała w filmie krótkometrażowym z 1920 roku „Herr och Fru Stockholm”. Dzięki temu krótkiemu epizodowi zwróciła swoją uwagę na film.

By spełnić swoje marzenie – zagrać w teatrze – rozpoczyna naukę w Sztokholmskiej Szkole Filmowej. Szybko zauważona i obsadzona w kilku następnych szwedzkich filmach (m.in. w „Gdy zmysły grają”, gdzie wciela się w rolę hrabiny Elżbiety pod czujnym okiem Mauritza Stillera), wyjeżdża najpierw do Berlina, gdzie poznaje Lovisa Mayera, jednego z założycieli Metro-Goldwyn-Mayer, największej wówczas wytwórni filmowej, który proponuje jej pracę w USA. W 1925 roku „boska Greta” trafia więc do Stanów Zjednoczonych. Przybywa tam jako symbol seksu i kina niemego i szybko podbija serca amerykańskiej publiczności swoją egzotyczną urodą.

Brawurowe role w takich filmach, jak „Kusicielka”, „Symfonia”, czy „Władczyni miłości” uczyniły z niej niemalże kobietę–wampa. Kariera aktorki nie zachwiała się nawet z nadejściem ery filmu dźwiękowego. Nazywano ją „zimnym płomieniem Szwecji”, a także „kobietą–sfinksem”. Posiadała najdłuższe w dziejach kina naturalne rzęsy, potrafiła grać niemalże samym spojrzeniem, bez zbędnej mimiki. Jej kultowym gestem stało się odrzucenie głowy w tył podczas pocałunku – naśladowały go niemal wszystkie inne ówczesne gwiazdy. O pogardzie aktorki dla sławy i jej enigmatyczności rozpisywały się najbardziej plotkarskie czasopisma. Reżyserzy zdawali sobie sprawę, jak wielkim talentem jest obdarzona, dlatego Greta często wykorzystywała swoja pozycję i poprzez groźby „Wracam do Szwecji” zyskiwała sobie ich przychylność.

W 1936 roku otrzymuje Oskara za rolę w „Damie Kameliowej”. W 1939 r. występuje w filmie komediowym „Ninoczka”, któremu towarzyszył słynny slogan reklamowy „Garbo się śmieje”. Po roli w „Dwulicowej kobiecie” wycofuje się z życia publicznego i, mimo iż ma wtedy zaledwie 37 lat, nigdy już nie występuje przed kamerami.

Prywatnie była typem samotniczki, jak niektórzy twierdzą zakompleksionej i skromnej. Stroniła od ludzi, podczas kręcenia scen zbiorowych nierzadko posługiwano się jej dublerką. Rzadko udzielała wywiadów, zrezygnowała w ostatniej chwili z małżeństwa z Johnem Gilbertem, potem już nigdy nie wyszła za mąż. Zmarła w 1990 roku, a jej prochy spoczywają w Sztokholmie, gdzie na nagrobku widnieje jedynie napis GRETA GARBO.

Boska Greta ma na koncie ponad 20 głównych ról w produkcjach fabularnych. Swoje najwybitniejsze kreacje stworzyła w filmach: „Ludzie w hotelu”, „Królowa Krystyna”, czy wspomniana już „Dama Kameliowa” i „Ninoczka”. W roku 1995 uplasowała się na 5 miejscu na liście najlepszych aktorek wszechczasów sporządzonej przez Amerykański Instytut Filmowy.

W 2011 r. Szwedzki Bank Narodowy (Riksbanken) postanowił umieścić wizerunek Grety Garbo na nowych banknotach o nominale 100 koron, które wejdą do obiegu w latach 2014-15.

nic Lasse Hallström

Greta Garbo w filmie Susan Lenox (1931).

 

Oficjalna strona aktorki:
gretagarbo.com

 

 

Nagrody i nominacje:

Oscary

1930: Najlepsza Aktorka Pierwszoplanowa za rolę w filmie Anna Christie (nominacja)
1930: Najlepsza Aktorka Pierwszoplanowa za rolę w filmie Romans (nominacja)
1937: Najlepsza Aktorka Pierwszoplanowa za rolę w filmie Dama kameliowa (nominacja)
1940: Najlepsza Aktorka Pierwszoplanowa za rolę w filmie Ninoczka (nominacja)
1954: Oscar Honorowy (wygrana)

Nagrody Nowojorskiego Koła Krytyków Filmowych

1935: Najlepsza Aktorka za rolę w filmie Anna Karenina (wygrana)
1937: Najlepsza Aktorka za rolę w filmie Dama kameliowa (wygrana)

National Board of Review Awards

1937: Najlepsza Gra Aktorska za rolę w filmie Dama kameliowa (wygrana)
1939: Najlepsza Gra Aktorska za rolę w filmie Ninoczka (wygrana)
1941: Najlepsza Gra Aktorska za rolę w filmie Dwulicowa kobieta (wygrana)

   
 

 

   
 

Opr. Gabriela Machowska
(gm)

 
 

pil