pil Szwecja / Portrety...    
 

11 lutego 2010 r. / 7.04.2011 r.   00681

Birgit Nilsson

bogini ciemnego sopranu

Taki głos, jakim dysponowała Birgit Nilsson - obdarzony dwiema najbardziej indywidualnymi cechami (ogromną mocą i unikatową, ciemną barwą) - zdarza się raz na wiele dziesięcioleci.

Birgit Nilsson (ur. 17 maja 1918 r. w Västra Karup , zm. 25 grudnia 2005 r. tamże), szwedzka śpiewaczka operowa, sopran dramatyczny, uważana za czołową wykonawczynię oper Wagnera w okresie powojennym.

Mimo wczesnych zainteresowań muzyką, karierę wokalną rozpoczęła dość późno. Od wczesnych lat śpiewała w chórze szkolnym, a po osiągnięciu 15-go roku życia w chórze kościelnym. Tam po raz pierwszy jej instruktor pomyślał o tym, że Birgit Nilsson jest świetnym materiałem na przyszłą śpiewaczkę, zwłaszcza koncertową.

Początki nie były jednak łatwe. Nillson zdecydowała się na przesłuchanie w Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie i była pierwszą na liście nowo przyjętych. Ostatecznie wstąpiła do Królewskiej Szkoły Operowej, ale tamtejszy autorytet, dyrygent Leo Blech, posądzał ją wręcz o brak słuchu. W 1944 r. debiutowała na deskach Opery Królewskiej w Sztokholmie. Po okresie, kiedy nie dawano jej możliwości pokazania się na scenie w poważniejszym repertuarze (oprócz roli Agaty w „Wolnym strzelcu” Carla Marii Webera z 1946 r.), nadszedł przełom w jej życiu artystycznym. Sopranistka, która miała grać rolę Lady Makbet w Operze Królewskiej, nieoczekiwanie zachorowała. Wtedy przypomniano sobie o usłyszanym gdzieś sopranie Birgit Nilsson. Nilsson w jedną noc nauczyła się roli Lady Makbet, która stała się wielkim sukcesem i punktem zwrotnym w całym jej życiu.

nic Lasse Hallström

Birgit Nilsson

 

 

W kolejnych latach Birgit Nilsson zyskała status gwiazdy opery skandynawskiej, dzięki m. in. partiom sopranowym w dziełach Wagnera - Wenus w „Tannhäuserze”, Senty w „Holendrze tułaczu”, Izoldy w „Tristanie i Izoldzie”, Brunhildy i Zyglindy w „Walkirii”.

W 1951 r., na zaproszenie Fritza Buscha, wystąpiła na festiwalu w Glydenbourne. Zwróciła wówczas uwagę wielu krytyków partią Elektry w „Idomeneo” Mozarta. Od tego czasu zyskała sławę światową. Występowała w La Scali, Metropolitan Opera, na festiwalu w Bayreuth. Zyskała opinię najwybitniejszej wykonawczyni dzieł Wagnera i Straussa swojego pokolenia. Do jej najbardziej znanych partii należały rola tytułowa w „Elektrze” Straussa, Farbiarka w „Kobiecie bez cienia” tego samego kompozytora, rola tytułowa w „Turandocie” Pucciniego, rola tytułowa w „Aidzie” Verdiego oraz role wagnerowskie. W 1975 r. jedyny raz wystąpiła w Polsce, jako Tosca w Teatrze Wielkim w Warszawie.

Karierę zakończyła jesienią 1984 r. w Ludwigshafen. Przez jakiś czas udzielała jeszcze lekcji śpiewu, ale i tego niedługo zaprzestała, oddając się z wielkim umiłowaniem pielęgnowaniu swojego pięknego ogrodu. Słynęła z bardzo dużego i oryginalnego poczucia humoru, a także jako miłośniczka piwa. Jej mężem był lekarz weterynarii, Bertil Niklasson, którego przypadkowo poznała w pociągu i poślubiła 10 września 1948 r. W 1995 r. wydała biografię „La Nilsson”. Zmarła w wieku 87 lat w grudniu 2005 r., ale oficjalnie o jej śmierci poinformowano dopiero 12 stycznia 2006 r.

Pod koniec swej kariery Birgit Nilsson postanowiła stworzyć fundację, nagradzającą wybitne osiągnięcia w dziedzinie opery i muzyki poważnej na świecie. Zgodnie z wolą fundatorki, pierwsza ceremonia wręczenia nagrody odbyła się w Sztokholmie, a jej laureatem został hiszpański tenor, Plácido Domingo.

W 2011 r. Szwedzki Bank Narodowy (Riksbanken) postanowił umieścić wizerunek Birgit Nilsson na nowych banknotach o nominale 500 koron, które wejdą do obiegu w latach 2014-15.

   
 

 

Dyskografia (wybór):

B. Bartok, Zamek Sinobrodego, dyr. Friscay, 1953 r., Blubell 75.

L. v. Beethoven, Fidelio, dyr. Maazel 1964 r., London\ DECCA 48104

L. v. Beethoven, Fidelio (fragmenty), dyr. Bernstein 1970 r., Gala 816

W. A. Mozart, Don Giovanni, dyr. Leinsdorf, 1959 r., DECCA 458245

G. Puccini, Tosca, dyr. Maazel, 1966 r., London\ DECCA 460753

G. Puccini, Turandot, dyr. Molinari-Pradelli, 1965 r., EMI 69327

G. Puccini, Turandot, dyr. Leinsdorf, 1960 r., BMG/RCA 62687

G. Puccini, Turandot, dyr. Gavazzeni, 1964 r., Opera D’Oro 1152

G. Puccini, Turandot, dyr. Votto, 1958 r., Opera D’Oro 1256

J. Strauss, Die Fliedermaus, dyr. Karajan, 1960 r., London/DECCA 21046

R. Strauss, Elektra, dyr. Solti, 1967 r., DECCA 417 345,2

R. Strauss, Salome, dyr. Solti, 1961 r., London/DECCA 14414

R. Strauss, Die Frau ohne Schatten, dyr. Sawallisch, 1976 r., Melodram 30033

G. Verdi, Aida, dyr. Mehta, 1965 r., EMI 7632292

R. Wagner, Der Ring des Nibelungen, dyr. Solti, 1965 r., DECCA 455 555,2

R. Wagner, Der Ring des Nibelungen, dyr. Böhm, 1967 r., Philips 20325

R. Wagner, Der Ring des Nibelungen, dyr. Kempe, 1954 r., Melodram 10027

R. Wagner, Götterdammerung, dyr. Knappertsbusch, 1955 r., Opera D’Oro 356944

R. Wagner, Lohengrin, dyr. Jochum, 1954 r., Opera D’Oro 1149

R. Wagner, Tristan und Isolde, dyr. Böhm, 1966 r., DG 449772

R. Wagner, Tristan und Isolde, dyr. Sawallisch, 1957 r., Melodram 10020/

R. Wagner, Tristan und Isolde, dyr. Solti, 1960 r., DECCA/London 30234/

R. Wagner, Tristan und Isolde, dyr. Stein, 1971 r., VAI 1178

R. Wagner, Birgit Nilsson Sings Wagner, (różni dyrygenci), 1996 r. , Philips 454 312,2

C. M. v. Weber, Der Freischütz, dyr. Heger, 1968 r., EMI 7632292
 

 

Oficjalna strona Birgit Nilsson:
birgitnilsson.com

Nagroda im. Birgit Nilsson:
birgitnilssonprize.org

O Birgit Nilsson pisaliśmy...

 

Opr. Katarzyna Ziętek
kz@szwecja.net

 
 

pil