pil Szwecja / Portrety...    
 

5 maja 2011 r.   01365

Astrid Lindgren

Przyszła na świat w rodzinie bogatego chłopa w 1907 roku. Wraz z trójką rodzeństwa wychowywała się w pełnym miłości domu rodzinnym w Vimmerby. Dzieciństwo i dorastanie było pełne zabawy. Sama Astrid wspominała po latach: „Bawiliśmy się i bawiliśmy, cud, że nie zabawiliśmy się na śmierć”. Historia jej życia jest równie fantastyczna, jak wiele innych, które napisała. Dziewczyna ze wsi opuszcza dom rodzinny, zachodzi w ciążę, ale nie wiąże się z ojcem dziecka, które z racji problemów finansowych jest zmuszona oddać do zastępczych rodziców. W Sztokholmie odnajduje swoją prawdziwą miłość, tworzy ciepły dom dla swojego syna i wychodzi za mąż.

Wymyślanie historii dla dzieci zaczęła w wieku 34 lat, kiedy jej chora córka poprosiła o opowiedzenie bajki. Tak powstał prototyp Pippi Pończoszanki, ukochanej na całym świecie przez dzieci najróżniejszych kultur. Maszynopis nie został jednak zaakceptowany przez szwedzkie wydawnictwo Gerarda Bonniera. Po latach od odrzucenia najpopularniejszej książki dla najmłodszych przyznał: „Cukier na podłodze i bałagan w dziecięcym pokoju. Nie miałem odwagi wziąć za to odpowiedzialności”.

Pierwszą opublikowaną książką Astrid była powieść dla dziewcząt „Zwierzenie Britt-Mari”. Tak w 1944 roku rozpoczęło się pasmo sukcesów pochodzącej ze Smolandii pisarki. Wraz z wydaniem „Pippi Pończoszanki” przez wydawnictwo Rabén & Sjögren (dziś największe szwedzkie wydawnictwo książek dla dzieci) zyskała rozgłos, ale dało się słyszeć także wiele krytycznych uwag. Przekraczająca wszelkie granice i konwencje Pippi stała się symbolem walki o prawa dziecka, które wtedy miało być bezwzględnie posłuszne i nie zadawać zbędnych pytań.

nic Lasse Hallström

Astrid Lindgren

 

Oficjalna strona autorki:
astridlindgren.se

 

 

Napisała blisko 50 książek dla dzieci. Książki Astrid Lindgren przełożone zostały na 88 różnych języków. Wydawane w milionowych nakładach rozchodzą się po wszystkich kontynentach, zyskując większą popularność niż dzieła jakichkolwiek klasyków literatury.

Co sprawia, że są tak wyjątkowe? Oprócz ukochanego przez dzieci i pociągającego anarchizmu, oprócz komizmu i ucieleśnienia dziecięcych marzeń, Astrid wykorzystuje w nich coś jeszcze. W odpowiedzi na pytanie, skąd czerpie inspiracje do swoich dzieł stwierdziła: „Nie istnieje żadne inne dziecko, które może mnie zainspirować, poza tym dzieckiem, którym sama niegdyś byłam. Do pisania książek dla dzieci wcale nie jest konieczne posiadanie własnych dzieci. Trzeba tylko samemu kiedyś być dzieckiem. I mniej więcej pamiętać, jak to było”.

   
 

Astrid Lindgren przyczyniła się nawet do złamania w 1976 roku monopolu władzy Socjaldemokratów, którzy rządzili wówczas nieprzerwanie od 40 lat. Po odkryciu, że płaci 102% podatku, Lindgren napisała baśń „Pomperipossa w Monismanii”. Opowiada tam o skromnej pisarce, która w trudzie pisze książki dla dzieci, ale nie ma za co żyć, bo wszystko zabiera jej podatek. Monismania to aluzja do jednopartyjnej, totalitarnej dyktatury przedstawionej w głośnym filmie Kene Fanta w 1974 r. Baśń Astrid Lindgren przyczyniła się do przegranej Socjaldemokratów w wyborach oraz do obniżki podatków w Szwecji.

Lindgren została uhonorowana dziesiątkami nagród szwedzkich i międzynarodowych, m.in. medalem Hansa Christiana Andersena (1958), International Book Award UNESCO (1993), a także nagrodą Right Livelihood Award (1994). W Polsce odznaczona została Orderem Uśmiechu, jest także doktorem honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. Zmarła w 2002 roku w Sztokholmie.

Na cześć pisarki rząd szwedzki ustanowił Nagrodę Pamięci Astrid Lindgren (ALMA). Owo wyróżnienie mogą także otrzymać osoby, organizacje, bądź instytucje zajmujące się rozpowszechnianiem czytelnictwa wśród młodych czytelników, a także kontynuacją ważnej pracy Astrid na rzecz praw dzieci. Bo tylko bohaterowie literaccy mogą żyć wiecznie.

W 2011 r. Szwedzki Bank Narodowy (Riksbanken) postanowił umieścić wizerunek Astrid Lindgren na nowych banknotach o nominale 20 koron, które wejdą do obiegu w latach 2014-15.
 

   
 


Twórczość:

Zwierzenia Britt-Marii, tytuł oryg. Britt-Mari lättar sitt hjärta (1944)

Pippi Pończoszanka, w Polsce znana też jako Fizia Pończoszanka, tytuł oryg. Pippi Långstrump (1945, wydanie polskie 1961)

Pippi wchodzi na pokład, tytuł oryg. Pippi Långstrump går ombord (1946)

Detektyw Blomkvist, tytuł oryg. Mästerdetektiven Blomkvist (1946)

Dzieci z Bullerbyn, tytuł oryg. Alla vi barn i Bullerbyn (1947, wydanie polskie 1957)

Pippi na Południowym Pacyfiku, tytuł oryg. Pippi Långstrump i Söderhavet (1948) I wydanie polskie Fizia na Południowym Pacyfiku (1984)

Nils Paluszek - opowiadania, tytuł oryg. Nils Karlsson-Pyssling (1949)

Rasmus, rycerz Białej Róży, tytuł oryg. Kalle Blomkvist och Rasmus (1953)

Mio, mój Mio, tytuł oryg. Mio, min Mio (1954)

Braciszek i Karlsson z dachu, tytuł oryg. Lillebror och karlsson på taket (1955)

Rasmus i włóczęga, tytuł oryg. Rasmus på luffen (1956)

Rasmus, Pontus i pies Toker, tytuł oryg. Rasmus, Pontus och Toker (1957)

Dzieci z ulicy Awanturników, tytuł oryg. Barnen på Bråkmakargatan (1958)

Madika z Czerwcowego Wzgórza, tytuł oryg. Madicken (1960)

Lotta z ulicy Awanturników, tytuł oryg. Lotta på Bråkmakargatan (1961)

Karlsson z dachu lata znów, tytuł oryg. Karlsson på taket flyger igen (1962)

Emil ze Smalandii, tytuł oryg. Emil i Lönneberga (1963)

My na wyspie Saltkråkan, tytuł oryg. Vi på Saltkråkan (1964)

Latający szpieg czy Karlsson z dachu, tytuł oryg. Redigerar Karlsson på taket smyger igen (1968)

Bracia Lwie Serce, tytuł oryg. Bröderna Lejonhjärta (1973)

Madika i berbeć z Czerwcowego Wzgórza, tytuł oryg. Madicken och Junibackens Pims (1976)

Ronja, córka zbójnika, tytuł oryg. Ronja Rövardotter (1981)

   
 

 

Opr. Gabriela Machowska
(gm)

 
 

pil