pil Szwecja / Nowiny / 2013 / ... Szwecja.net
 

Piątek, 29 listopada 2013 r.   01128

Zorn

Anders Zorn należy bez wątpienia do najwybitniejszych szwedzkich artystów malarzy. Głęboko zakorzeniony w szwedzkiej tradycji ludowej, zdołał zdobyć międzynarodową sławę. Ogromny talent nie przeszkadzał mu – jak to często bywa – w robieniu interesów. Był on doceniany już za życia – nie tylko oklaskami.

Ten wybitny szwedzki artysta, żyjący na przełomie XIX i XX wieku, jest twórcą wielu znakomitych, znanych na całym świecie prac – od portretów, poprzez akty i sceny rodzajowe, po rzeźby. Wiele ówczesnych mu wybitnych osobiści zamawiało u niego portrety, w tym trzech amerykańskich prezydentów – Stephen Grover Cleveland, William Howard Taft i Theodore Roosevelt.

Zorn miał szczęście być artystą cenionym i podziwianym już za życia. Dziś jego prace oglądać można m.in. w sztokholmskich muzeach Narodowym (Nationalmuseum) i Waldemarsudde, w geteborskim Muzeum Sztuki, paryskim Musée d'Orsay, a nawet w Białym Domu, Waszyngton D.C. Jednak największe zbiory dzieł i pamiątek Zorna można podziwiać w dawnym dworku artystysty w miejscowości Mora, gdzie mieszkał i tworzył przez wiele lat.

To właśnie w gminie Mora w Dalarna 18 lutego 1860 r. urodził się Anders Leonard Zorn, jako nieślubne dziecko Niemca Johanna Leonarda Zorna oraz szwedzkiej wieśniaczki z Dalarna – Grudd Anny Andersdotter. Anders był owocem krótkiego romansu niemieckiego piwowara i 20-letniej, sezonowej pracownicy browaru.

nic Anders Zorn

Młody Anders Zorn, lata 1890-te.

 

 

Mora

 
  

Mora dzisiaj, w centrum sławny kościół, świadak wielu historycznych wydażeń.

Talent szybko odkryty

Andres Zorn już w bardzo młodym wieku dał dowód wybitych zdolności artystycznych i mając 15 lat rozpoczął edukację na Akademii Sztuk Pięknych w Sztokholmie. Początkowo skłaniał się bardziej ku rzeźbie, jednak szybko przywiązał się do innego środka wyrazu – akwareli. Jeden z jego obrazów, "W żałobie", namalowany właśnie tą metodą, zyskał ogromne uznanie na wystawie prac studentów w 1880. Został on doceniony przez mieszkańców Sztokholmu, którzy zaczęli zamawiać u niego portrety. W tym okresie poznał też swoją przyszłą żonę, Emmę Lamm, z którą zaręczył się potajemnie.

Lata za granicą

Anders Zorn dużo podróżował. Po odebraniu wykształcenia artystycznego sporo czasu spędził za granicą, głównie w Anglii i Hiszpanii. W tym czasie zdobył międzynarodową sławę jako malarz portretów. Także jego życie osobiste układało się pomyślnie – w roku 1885 poślubił Emmę i wraz z małżonką osiedlił się w Anglii, a potem w Paryżu. Miłość wyraźnie sprzyjała twórczości Zorna – jego malarstwo akwarelowe osiągnęło wówczas najwyższy poziom.

Z czasem artysta zaczął tworzyć obrazy olejne, co okazało się doskonałą decyzją. Jego twórczość po raz kolejny została doceniona i budziła zachwyt odbiorców w wielu krajach. Jego obraz "Rynek rybny w St. Ives" został bardzo pozytywnie odebrany na wystawie w Paryżu i zakupiony przez państwo francuskie.

Fiskmarknad I St Ives

Rynek rybny w St. Iver (Fiskmarknad I St Ives)

Twórczość

Znany z doskonałych portretów, Anders  Zorn nie mógł narzekać na brak zleceń. Wśród jego klientów byli członkowie szwedzkiej rodziny królewskiej, czy prezydent USA, William Taft, którego obraz wciąż zdobi ściany Białego Domu. Do dużego sukcesu artysty przyczyniły się także prace wykonane techniką akwaforty. W sumie powstało ich blisko 300.

Bez wątpienia twórczość Zorna kojarzona jest bardzo mocno z aktem. Chętnie przedstawiał nagie, obfite kobiety na łonie natury. Zafascynowany ruchem wody, migoczącymi na jej powierzchni refleksami światła, artysta coraz chętniej eksperymentował z tym motywem. Często umieszczał swoje modelki w wodzie lub tuż przy jej brzegu, starając się ująć jak najlepiej harmonię człowieka z naturą. Nawet jeżeli studium aktu przedstwaiało domowe sceny, to woda była często obecna w kompozycji. Jego ulubione modelki to niezamężne kobiety z rodzinnego Dalarna, nazywane w Szwecji "kulla", lub "dalkulla".

Większość aktów Zorna to obrazy olejne, ale jest też wiele przykładów grafik wykonanych techniką akwaforty.  

  I sorg, E żąłobie, Anders Zorn.

„W żałobie” (I sorg), przełomowa akwarela Zorna.


Anders i Emma Zorn

Anders i Emma Zorn, 1880 r.


Oscar II

Oscar II


Taft

William Taft, prezydent USA.

Ander Zorn. På sandhamna.

  Dalkulla bierze kąpiel, Sandhamn. 1906 r.

Ander Zorn. Kompiel

Dziewczyny z Dalarna w saunie.

Ander Zorn. Na łódce.

Kobieta w łódce.

Ander Zorn. Premiera.

Premiera, 1888 r.

  

Powrót do korzeni

W roku 1896 Zorn wraz z żoną wrócili do Szwecji i zamieszkali w rodzinnej miejscowości malarza. Zmiana środowiska wpłynęła także na zmianę jego zainteresowań malarskich. W tym okresie powstawało wiele prac inspirowanych pięknem rodzinnego regionu Dalarna, w tym  obraz "Świętojański taniec" – dzieło, które sam artysta cenił sobie najbardziej.

Lata, które małżeństwo Zorn spędziło po powrocie do Szwecji, upływało im także na działalności charytatywnej. Z ich pomocą otwarty został uniwersytet ludowy w miejscowości Mora, a sam artysta pragnął otworzyć muzeum, w którym mógłby wystawiać zebrane przez siebie obrazy. Niestety, pogarszający się stan zdrowia artysty i jego śmierć w 1920 roku, pokrzyżowały te plany. Ich kontynuatorką była natomiast małżonka Andersa – Emma.

Anders Zorn zmarł w wieku 60 lat 22 sierpnia 1920 roku. Jest on pochowany na starym cmentarzu w Mora. Swój majątek i zbiory przekazał w swoim testamencie państwu szwedzkiemuświadak wielu chistorycznych. Dzisiaj jest to kompleks muzealny (Zornsamlingarna), na które skłądają się cztery obiekty. Najbardziej znane to Dworek Zornów (Zorngården) oraz Muzeum Zorna (Zornmuseet).

 

Olga IgnaczakOlga Ignaczak
oi@Szwecja.net
Szwecja.net

 

Autoportret, Anders Zorn. 1915r.

Anders Zorn, autoportret 1915 r..

 

  

 

   
 

http://szwecja.net/NOW/fs-now/2013/Zorn.html