pil Szwecja / Nowiny / 2011 / ...    
 

Czwartek, 17 stycznia 2011 r.   00496

UD-leaks

Szwedzki MSZ ujawnia dzisiaj tajne dokumenty dyplomatyczne Szwecji z okresu 1989.12.05 – 1991.02.16. Są to lata rozpadu bloku socjalistycznego. Był to dramatyczny czas nie tylko dla krajów wytapiających się z sowieckiego lodowca, ale również dla Szwecji. Teraz 400 stron raportów, analiz i ocen szwedzkiej dyplomacji ujrzało światło dzienne. Koncentrują się one głównie na odzyskaniu niepodległości przez kraje bałtyckie. Jest to znaczący wkład UD (Utrikes­departementet, szwedzkie MSZ) w umożliwienie poważnych badań histo­rycznych tamtego okresu – podkreśla szwedzki minister spraw zagranicznych Carl Bildt. Nasze własne UD-leaks.

Około roku 1990 Szwecja miała dwa przedstawicielstwa w ZSRR – w Moskwie i ówczesnym Leningradzie (dziś Petersburg). Oddziały placówek dyplomatycznych znajdowały się również w Rydze i Tallinie. Napływały stamtąd obszerne raporty od ambasadora i pracowników dyplomacji. Stanowiły one ważną podstawę szwedzkiej polityki zagranicznej oraz polityki bezpieczeństwa. Dokumenty miały do dzisiaj klauzulę tajności. Teraz zostały upublicznione i opublikowane nastronach szwedzkiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Celem tej otwartości ma być według ministerstwa zwrócenie uwagi na ten historyczny moment – upadek imperium sowieckiego. Raporty pokazują, jak te wydarzenia były widziane ze szwedzkiej perspektywy, jakie czyniono oceny oraz jakie podejmowano działania. Odzwierciedlają onejednocześnie panujący wówczas klimat i warunki działania szwedzkiej dyplomacji. Minister spraw zagranicznych Carl Bildt widzi ujawnienie dokumentów jako wkład do opisu historii oraz pokazanie szwedzkiej dyplomacji, gdy jest ona w szczytowej formie. Ma on również nadzieję, że odtajnienie raportów przyczyni się też do szerszej dyskusji na temat konieczności i warunków działania dyplomacji.

UD

nic

Carl Bildt

Carl Bildt, szef szwedzkiej dyplomacji.

 

 

Jednak entuzjazm jest ograniczony. Pojawiają się głosy, że wiele tych tekstów było już publikowanych wcześniej, często przez samych autorów dyplomatycznych raportów. Szwedzki dyplomata Lars Fredén, autor wielu ujawnionych dzisiaj dokumentów, już w 2004 roku wydał książkę o tamtych latach pt. "Przemiany. Wyzwolenie krajów bałtyckich i szwedzka dyplomacja w latach 1989–1991". (Förvandlingar. Baltikums frigörelse och svensk diplomati 1989–1991. Wydawnictwo Atlantis, 324 stron). Zamieszcza on tam obszerne fragmenty publikowanych dzisiaj swoich tajnych raportów. Później, w 2006 r. powstała druga jego książka na ten temat – "Powrót.Szwedzka polityka bezpieczeństwa i kraje bałtyckie w pierwszych latach niepodległości 1991-94".(Återkomster. Svensk säkerhetspolitik och de baltiska staternas första år i självständighet 1991-94. Wydawnictwo Atlantis, 528 stron).

Również inny autor raportów, dyplomata Sebastian Ahlander, opisał już wcześniej dramatycznewydarzenia roku 1991 w krajach bałtyckich, obficie ilustrując je własnymi raportami, w książce "Gra o kraje bałtyckie" (Spelet om Baltikum) wydanej w 1992 roku.

Mimo to dzisiejsza publikacja poszerza bez wątpienia zakres naszej wiedzy o tamtych czasach. Niewielka część archiwów nie zostanie jednak ujawniona. Chodzi głównie o dokumenty, które zawierają informacje uzyskane w zaufaniu od dyplomatów innych krajów niż kraje bałtyckie i ZSRR.

   
 

Dokument można oglądać na stronach szwedzkiego MSZ lub zatankować PDFy.

   
 

 

   
 

Ryszard Nowak
rn@szwecja.net
Szwecja.net