back Szwecja / Turystyka / Zbliżenia / Mój ukochany Sztokholm / ...  
Park Bellevue.

Widok z Parku Bellevue na jezioro Brunnsviken.

 

Gunnel Arbin – Mój ukochant Sztokholm.
Niedziela, 11 sierpnia 2013 r.   00654

Bellevue – nieznany park w Sztokholmie

W północnej części Sztokholmu na nad jeziorem Brunnsviken, leży mało znany park, rzadko odwiedzany przez turystów Bellevueparken. A szkoda, bo są tam interesujące muzea i dwa piękne domy z XVII wieku, jak większość budynków z tego czasu pomalowane na żółty odcień zwany karolińskim. Ten sam, który początkowo miał zdobić Pałac Królewski w Sztokholmie, zamiast obecnego smętnego brązu pokrywającego pałac tylko dla tego, że zbyt drogo go zmienić.

Park został założony w drugiej połowie XVIII wieku przez architekta Fredrika Magnusa Piper, tego samego, który zaplanował także Hagaparken – wielki park położony również na jeziorem Brunnsviken (Zob. Hagaparken).

Główna część parku wbija się półwyspem w jezioro. Park w stylu angielskim wykorzystuje naturalne warunki miejsca, jest pełen krętych ścieżek, alejek, dużych kęp leśnych oraz otwartych polan i trawników. rzadkie zioła lecznicze dopełniają przyrodniczego bogactwa parku.

Nazwą Bellevue – z francuskiego: piękny widok – ochrzcił go zgodnie z panującą wówczas modą na francuszczyznę baron Carl Sparre, gdy w 1782 roku stał się on właścicielem terenu. Gustaw III, który rozpoczynał właśnie budowę swojej wielkiej letniej rezydencji w Hagaparken, chciał przekazać sąsiednie Bellevue swemu bratu, księciu Karolowi. Ten jednak uznał, że dawna letnia rezydencja z 1757 r. nadwornego malarza Johana Paschy, będąca w już wówczas własnością Carl Sparre, jest zbyt droga.

letnia rezydencja z 1757 r. nadwornego malarza Johana Paschy

Letnia rezydencja z 1757 r. nadwornego malarza Johana Paschy.

nic Gunnel Arbin

Gunnel Arbin opowiada o swoim ukochanym Sztokholmie.

 

 

  

Jako młoda dziewczynka często odwiedzałam rezydencję Johana Paschy, później innego nadwornego malarza i architekta Jeana Erica Rehna, aż w końcu Carla Sparre. Tego typu letnie siedziby bogatych Sztokholmian nazywano "malmgård". Wznoszono je poza zwartą zabudową miasta, na tak zwanych "malmar". Nazwa pochodzi od zmielonych (mala) kamieni, jakie gęsto pokrywały polodowcowe moreny Skandynawii. Niektóre – dziś centralne – dzielnice Sztokholmu zachowały "malm" w swojej nazwie – Norrmalm, Södermalm och Östermalm. Odwiedzaliśmy też inny "malmgård" w Bellevue. W latach 1940-tych mieszkały tu dzieci przysłane z objętej wojną z ZSRR Finlandii. Dom ten został później zamieszany przez prywatną rodzinę, a dziś jest tam hotel i restauracja – czasy się zmieniają!

W pobliżu Parku Bellevue leżała też szkoła do której chodziłam przez 8 lat, gimnazjum dla dziewcząt – Högre allmänna läroverket. Leżała ona przy Sveaplan. Aż do swych ostatnich dni, kiedy ją zamknięto, była ona zaludniona wyłącznie przez dziewczęta, więc ja, które nie miałam żadnych braci, nie spotykałam praktycznie żadnych chłopców zanim zdałam maturę.

Na przerwach chętnie biegaliśmy z dziewczynami po piękny parku Bellevue, gdzie ogrodnik Olof pielęgnował swoje kwietniki tuż obok szkoły. Od niego to dostawaliśmy kwiaty i warzywa, które "pozowały" nam do akwareli lub oleju na lekcjach rysunku i malarstwa. Ogrodnik Olof zmarł na atak serca, gdy wraz z nami szedł w kondukcie żałobnym podczas pogrzebu króla Gustawa V. późną jesienią 1950 roku.

Muzeum

Atelje Carla Eldhsa z 1919 roku. Dzisiaj muzeum rzeźbiarza.

   
  

Najdziwniejszą budowlą w tym XVIII wiecznym parku jest chyba atelje rzeźbiarza Carla Eldha z 1919 roku, w którym dziś jest muzeum. Dom jest dziełem architekta Ragnara Östberga, znanego bardziej jako autora projektu sztokholmskiego ratusza. Postawiony na wysokim wzgórzu umożliwiał rzeźbiarzowi wykorzystanie niezwykłego światła z północy. Carl Eldh, który urodził się w 1873 roku w ubogiej kowalskiej rodzinie w gminie Söderskogen w północnej Upplandii wyjechał – podobnie jak wielu innych młodych szwedzkich artystów – do Paryża w na początku XX wieku. Przez całe życie był silnie związany z życiem prostych ludzi. W rzeźbach takich jak "Vid nattasylen" (Nocny azyl) czy Från gatan (Z ulicy) przedstawia kobiety z dna społecznego.

Dwa spośród jego najbardziej znanych dzieł to "Titanen" (1942) – portret szwedzkiego pisarza Augusta Strindberga wydobywającego się ze skały oraz Hjalmar Branting (szwedzki socjalista) demonstrujący 1 maja na rynku Norra Bantorget w Sztokholmie. Monument (w iście stalinowskim stylu) ukończony 1952 r., na dwa lata przed śmiercią artysty.

Carl Eldh żył już od wielu lat wówczas w separacji ze swoją żoną Elisą, którą spotkał w 1907 roku. Wraz z ich córką Britą emigrowała ona w latach 20-tych do Kalifornii by zapoznać się bliżej z amerykańskim rynkiem. 954 Brita powróciła do Szwecji, by w 1963 roku otworzyć atelier ojca jako muzeum – jedno z najbardziej przedziwnych muzeów sztuki Europie.

A w moim domu stoi rzeźba "Matka", pamiątka po ubogiej matce Eldha, kiedy żegnała go na peronie gdy po raz pierwszy wjeżdżał do Paryża. Mój ojciec otrzymał ją podczas pogrzebu artysty w 1954 roku.

  Carl Eldh.

Carl Eldh, Vid nattasylen

  

 

   
 

Gunnel Arbin
gunnel.arbin@szwecja.net

Tłumaczenie Ryszard Nowak

 

 
 

http://Szwecja.net/EK/TUR/Zblizenia/fs-zblizenia/Gunnel/Bellevue.html