+INFO / UE ==    marzec 2003
 

Swobodny przepływ osób

Poniżej publikujemy fragment dokumentu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, przygotowanego w oparciu o raport „Rezultaty negocjacji o członkostwo Polski w Unii Europejskiej i wstępna ocena ich skutków gospodarczo-społecznych” ze stycznia 2003 r. Rządowego Centrum Studiów Strategicznych oraz „Raport na temat rezultatów negocjacji o członkostwo Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej” z 17 grudnia 2002 r.

 

Marzec 2003

POLSKA W UNII EUROPEJSKIEJ

NASZE WARUNKI CZŁONKOSTWA

Rozdział V

- Swobodny przepływ osób

Obszar ten obejmuje ogół zagadnień dotyczących wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych, swobodnego przepływu pracowników, zachowania ich praw do emerytur dodatkowych, a także kwestie koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych i praw obywatelskich, w tym prawa pobytu i praw wyborczych.

W zakresie dostępu do unijnego rynku pracy ustanowiony został, na wniosek UE, okres przejściowy w formule „2+3+2” ograniczający możliwość zatrudniania obywateli nowych państw przystępujących w krajach członkowskich UE.

Przyjęta formuła oznacza, iż po dwóch pierwszych latach okresu przejściowego obecne kraje UE będą mogły znieść istniejące ograniczenia w dostępie do rynku pracy lub, w przypadku zakłóceń na ich rynkach pracy, zdecydować o dalszym przedłużeniu (na kolejne 3 lata) okresu przejściowego. Oznacza to również, że Polska może stosować podobne ograniczenia wobec obywateli obecnych państwa członkowskich UE. Ponadto w trakcie trwania okresu przejściowego obywatele nowo przyjętych państw członkowskich będą mogli skorzystać z rozwiązania dającego im pierwszeństwo w dostępie do rynków pracy Unii przed obywatelami krajów trzecich, tj. nie należących do UE.

Po dwóch latach okres przejściowy może być przedłużony o kolejne trzy lata. Po pięciu latach możliwe jest wydłużenie okresu przejściowego o następne dwa lata, jeżeli zainteresowane kraje członkowskie uzasadnią, że napływ siły roboczej z nowych krajów członkowskich powoduje zakłócenia na ich rynku pracy.

W przypadku Niemiec i Austrii okres przejściowy dotyczy także świadczenia usług przez pracowników z nowych państw członkowskich w niektórych sektorach gospodarki (w szczególności w budownictwie).

Decyzja co do stosowania ograniczeń w swobodnym podejmowaniu pracy przez obywateli nowych państw członkowskich zależy od każdego z obecnych krajów z osobna. Królestwo Niderlandów, Szwecja, Dania, Irlandia i Wielka Brytania wyraziły gotowość do otwarcia swoich rynków pracy już z chwilą naszej akcesji do UE. Część państw UE zadeklarowała liberalizację rynku pracy już po dwóch latach naszego członkostwa.

Polska zaakceptowała także dorobek prawny UE (acquis communautaire) w dziedzinie wzajemnego uznawania kwalifikacji i tytułów zawodowych. W wyniku negocjacji przyjęto rozwiązanie, które prowadzi do uznania wszystkich dyplomów pielęgniarskich i dyplomów położnych. W przypadku dyplomu licencjata pielęgniarstwa oraz licencjata położnictwa władze krajowe w specjalnym certyfikacie będą potwierdzały posiadanie dyplomu oraz wymaganego doświadczenia zawodowego (co najmniej 3 lata praktyki zawodowej w ciągu 5 lat przed wydaniem certyfikatu).

Podobne rozwiązanie będzie obowiązywać w odniesieniu do dyplomów pielęgniarki i pielęgniarki dyplomowanej oraz dyplomu położnej (certyfikat będzie poświadczał 5-letnią czynną praktykę zawodową w okresie 7 lat przed jego wydaniem).

W celu zapewnienia odpowiedniej koordynacji systemów ubezpieczeń społecznych Polska zobowiązała się do podjęcia działań usprawniających struktury administracyjne, co umożliwi bardziej efektywne wdrażanie regulacji w tej dziedzinie.

Strona polska zobowiązała się również do wdrożenia odpowiednich regulacji prawnych z zakresu praw wyborczych czynnych i biernych (dot. wyborów samorządowych i do Parlamentu Europejskiego).

Obawy niektórych krajów UE dotyczące znacznej skali legalnej migracji polskich pracowników nie znajdują uzasadnienia. Symulacje przeprowadzone zarówno przez ekspertów krajowych jak i zagranicznych wskazują bowiem, że potencjał migracyjny z Polski może wynosić ok. 350-390 tys. Polaków, a realnie w pierwszych latach członkostwa Đ ok. 100 tys. osób.

Pozytywną stroną integracji będzie jest wzrost inwestycji zagranicznych, co spowoduje wzrost zatrudnienia.

Należy oczekiwać, że w miarę stopniowego wyrównywania się poziomu rozwoju ekonomicznego oraz wzrostu handlu pomiędzy Polską a pozostałymi krajami Unii, a także zmniejszania się przyrostu zasobów siły roboczej presja migracji pracowników ulegnie osłabieniu.

Konsekwencją integracji z UE będzie pełne dostosowanie polskiego rynku pracy do standardów obowiązujących w UE. Oznacza to w dłuższej perspektywie zapewnienie porównywalnych z krajami Unii standardów pracy i świadczeń socjalnych, objętych Europejską Kartą Społeczną oraz Europejskim Kodeksem Zabezpieczenia Społecznego. Odnosi się to w szczególności do poziomu wynagrodzeń oraz zasiłków dla bezrobotnych, jak również czasu pracy, minimalnego wymiaru urlopu, standardów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Mimo wprowadzenia okresu przejściowego w zakresie dostępu polskich obywateli do wspólnotowego rynku pracy, ogólny wynik negocjacji w tym obszarze należy ocenić pozytywnie. Takie rozwiązanie było konieczne dla zakończenia negocjacji na temat swobody przepływu osób. Czasowe ograniczenie dostępu do unijnego rynku pracy było niezbędne dla neutralizacji obaw społeczeństw UE (zwłaszcza Niemiec i Austrii, w tym w regionach przygranicznych). Jednocześnie należy podkreślić, że wiele państw UE (Szwecja, Dania, Irlandia, Grecja, Wielka Brytania) zadeklarowało gotowość do liberalizacji rynku pracy od dnia przystąpienia Polski do UE, a Włochy i Francja zliberalizują rynek pracy po 2 latach od przystąpienia Polski do UE.