Rynek pracy

Około 4 mln. osób jest czynnych zawodowo. Poziom bezrobocia w porównaniu ze standardami międzynarodowymi był dosyć niski, głównie dzięki silnemu sektorowi prywatnemu, rozwojowi sektora publicznego. Recesja na początku lat 90-tych spowodowała znaczny wzrost poziomu bezrobocia, które w roku 1998 osiągnęło 6,5%. Ta oficjalna cyfra jest zapewne zaniżona, za pomocą różnych sztuczek wygładza się tu nieco dane statystyczne o bezrobociu. Tak np. bezrobotny, którego zapisze się na jakiś kurs, znika ze statystyki. Innym sposobem jest przemianowanie zasiłku dla bezrobotnych na „zasiłek dla początkujących biznesmenów”. W oficjalnych publikacjach nazywa się tego typu fałszowanie statystyk „ambitną polityką rynkową państwa”.

W Szwecji obowiązuje czterdziestogodzinny tydzień pracy. Mniej więcej 22% osób czynnych zawodowo (głównie kobiety) pracuje w niepełnym wymiarze godzin. 69% kobiet w wieku od 16 do 64 lat jest zmuszonych pracować zarobkowo. Ustawowo przysługuje każdemu pięć tygodni płatnego urlopu.

Około 83% ogółu pracobiorców należy do związków zawodowych. Największą centralą związkową jest Krajowa Federacja Związków Zawodowych (LO), skupiająca pracowników fizycznych, odpowiednik dawnych PRL-owskich CRZZ-tów. LO jest ściśle związana z Socjaldemokratyczną Partią Robotniczą. Jeszcze do niedawna przymusowo zapisywano do partii wszystkich członków LO. Inne centrale to Krajowy Związek Pracowników Umysłowych (TCO) i Szwedzki Związek Absolwentów Wyższych Uczelni (SACO). Pracodawców, przedstawicieli wszystkich firm sektora prywatnego, reprezentuje Szwedzki Związek Pracodawców (SAF). Te właśnie organizacje najczęściej negocjują warunki płacowe.

Rynek pracy regulują ustawy, między innymi ustawa o ochronie zatrudnienia, o statusie reprezentacji związkowych, o środowisku pracy, o współudziale pracowników w podejmowaniu decyzji.

Na większość towarów i usług nakładany jest podatek VAT w wysokości 25%. Pracodawca odprowadza na rzecz świadczeń społecznych (emerytury, opieka zdrowotna i inne) 33,03%, a pracobiorca 6,95%. Spółki, na podstawie umów zbiorowych, są zobowiązane do wnoszenia dodatkowych opłat emerytalnych w wysokości 6-7,4%. W wyniku reformy podatkowej, przeprowadzonej w roku 1991, znacznie obniżono podatek dochodowy. znacznie obniżono podatek dochodowy. Dochody przekraczające rocznie 213200 SEK obarczone są podatkiem lokalnym (obecnie około 31%) i podatkiem ogólnokrajowym (20%). Od roku 1995, kiedy podatek państwowy podniesiono do 25% i wprowadzono indywidualne ubezpieczenia społeczne, próg podatkowy utrzymuje się na poziomie 60%.

Średni dochód po podatku na rodzinę z dwójką dzieci wynosił w 2001 roku 110,8 tys. SEK, czyli ok. 9,23 tys. na miesiąc. Czynsz za mieszkanie wynosi 5-7 tys miesięcznie.

opr. Adam Jarro
aj@szwecja.net