pil Szwecja / Kraj / Jezyk / O języku / ...  01018 nic  
 
Język, 1. str. nic

Dialekty

Katarzyna Kruk, 30.9.2010.

Zacznijmy może od wytłumaczenia, czym jest dialekt. Jest to język, którym posługuje się pewna część ludności na konkretnym, geograficznym obszarze. Może on być bardzo duży i obejmować całe województwo (np. dialekt śląski) lub też tylko jedną miejscowość lub wieś. Oznacza to, że dialekt jest wariantem języka ogólnego. Może się różnić wymową (posłuchajmy czasem, jak mówią mieszkańcy Białegostoku), lub słownictwem (góralskie „dudki” czyli pieniądze).

Szwedzkie dialekty mniej lub bardziej odbiegają od standardowego języka szwedzkiego. Bardzo często po samej wymowie można rozróżnić, kto z jakiego regionu kraju pochodzi. Zdarzają się również nieporozumienia, lub nawet kompletne niezrozumienie pomiędzy Szwedami, kiedy każdy z nich mówi innym z „tutejszych” dialektów. Wtedy wskazane jest przejście na tzw. rikssvenska, czyli standardowy szwedzki, który wywodzi się ze środkowej Szwecji. Różnice w większości dotyczą głównie wymowy, ale mogą też dotyczyć gramatyki czy słownictwa. Językoznawcy dzielą szwedzkie dialekty na:

nic
   

– sydsvenska mål (okolice Skåne)
– götamål (okolice Västergötland)
– sveamål (okolice Uppland)
– norrländska mål (okolice Hälsingland i dalej na północ)
– gutamål (na Gotlandii)
– östsvenska mål (w tym finlandssvenska i estlandssvenska)

Finlandssvenska jest to szwedzki, którym posługuje się około 5,53% mieszkanców Finlandii jako językiem ojczystym. Mniejszość używająca tej odmiany szwedzkiego zamieszkuje głównie południowo-zachodnie wybrzeże Finlandii oraz Wyspy Alandzkie. Największa różnica jest taka, że nie ma w nim rozróżnienia pomiędzy akcentem pojedynczym i podwójnym, co stwarza problemy ze zrozumieniem. Często Szwedzi mówią, że Finowie „talar sjungande”, czyli mówią tak, jakby śpiewali. Różnice dotyczą także słownictwa, ponieważ w finlandssvenska wiele słów pochodzi z języka fińskiego, stąd też wiele miast ma dwujęzyczne nazwy, np. Turku/Åbo, Helsinki/Helsingfors.

Estlandssvenska to osobny dialekt języka szwedzkiego, który wykształcił się w Estonii i którym posługują się nieliczni estońscy Szwedzi.

 
   

Obecnie można też wyodrębnić tzw. Rinkebysvenska. Rinkeby to północne przedmieście Sztokholmu charakteryzujące się znaczną koncentracją imigrantów. Ich szwedzki zawiera więc siłą rzeczy wiele zapożyczeń z innych języków. Posiada także inną intonację i inne od szwedzkiego struktury gramatyczne. Używają go kolejne pokolenia imigrantów, a w szczególności młodzież.

Z punktu widzenia uczącego się najtrudniejszym do zrozumienia jest sydsvenska mål. Mówi nim około 13% ludności w skali kraju. Przede wszystkim różni się on bardzo od rikssvenska, w szczególności charakterystyczną, gardłową wymową (posiada dyftongi), która uległa silnym wpływom duńskim, ze względu na tło historyczne – przez wiele wieków obecna, południowa część Szwecji była pod panowaniem duńskim. Ponadto obecnie wykształciło się kilka różnych wariantów tego dialektu, głównie na obszarze większych miast, takich jak Kristanstad czy Åhus.

Od kilku dobrych lat badacze są bardzo zainteresowani szwedzkimi dialektami, podobnie jak i sami Szwedzi, dla których stanowi to interesującą ciekawostkę. I jak na Szwedów przystało, powstała strona, na której można posłuchać, jak mówią mieszkańcy poszczególnych regionów, a nawet miast. W dodatku mamy do wyboru 4 opcje głosu: młody mężczyzna, starszy mężczyzna, młoda kobieta i starsza kobieta. Polecam wszystkim – zarówno tym, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę ze Szwecją, jak i tym, którzy kochają ją od dawna.

Strona z dialektami:
http://swedia.ling.gu.se/

Na górze wybieramy region (landskap), a następnie miasto i głos, który chcemy usłyszeć. Uwaga – mp3 lepiej otworzyć w nowej karcie, żeby jednocześnie można było patrzeć na tekst.

 
 

 

nic

nic px

Ojęzyku szwedzkim...

- Stereotypy
- Dialekty
- O gramatyce

 

nic
 
 
nic nic

 

nic
   
nic nic szwecja

Pod redakcją Katarzyny Ziętek. Kontakt: jezyk@Szwecja.net

nic